BUKU PELAJAR - BAB 5-GERAKAN




HALAMAN UTAMA
PILIHAN ANDA
KORANG NAK SAYA TOLONG SUBJEK SAINS KAN? INFORM SAYA KORANG NAK SAYA AJAR SAINS TINGKATAN BERAPA ?
Total of answers: 171
Statistics

Total online: 0
Guests: 0
Users: 0
WEBSITE PILIHAN
  • KEPUTUSAN PEPERIKSAAN
  • CARI
    ADS
    . BAB 5-GERAKAN

    1. JISIM DAN INERSIA

    Jisim ialah kuantiti jirim yang terkandung dalam sesuatu benda. Jisim sesuatu benda tidak berubah walaupun dibawa ke bulan. Inersia pula merupakan satu sifat semulajadi sesuatu benda yang ingin mengekalkan kedudukannya. Pernahkah anda terfikir kenapa penumpang dalam bas terhumban ke hadapan apabila bas itu berhenti tiba-tiba? Penumpang itu mempunyai inersia, iaitu mereka cenderung untuk terus bergerak ke hadapan walaupun telah diberhentikan.

    Para saintis telah mendapati satu perhubungan yang amat menarik berkaitan dengan jisim dan inersia. Melalui pemerhatian, mereka mendapati bahawa lebih banyak jisim sesuatu benda maka ia juga mempunyai inersia yang tinggi. Penumpang yang mempunyai badan lebih besar (berjisim besar) akan terhumban lebih jauh. Sebab itulah kita mesti menggunakan tali pinggang keselamatan apabila menaiki kenderaan.

    Cuba anda perhatikan senario dua orang budak yang bermain buaian di padang permainan. Anda sudah pastilah akan melihat budak yang lebih besar akan berhayun lebih lama berbanding budak yang kecil.

    2. KENDERAAN DARAT

    Terdapat 2 jenis kenderaan di darat. Kenderaan tidak berenjin dan kenderaan berenjin. Kenderaan berenjin yang paling popular ialah motosikal dan kereta (macam kereta Proton kita tu!!!). Kenderaan tidak berenjin termasuklah kereta lembu dan basikal (bujang lapuk).

    Basikal digerakkan oleh kaki kita. Apabila injak (pedal) dikayuh, ia akan menggerakkan gegancu (gear) yang akan menarik rantai. Rantai yang dihubungkan dengan hab (gear belakang) akan menggerakkan hab ini. Putaran hab ini menyebabkan tayar belakang berpusing dan seterusnya menggerakkan basikal ke hadapan. Pew !!!!...teruknya nak menjelaskan. Mengayuh basikal lebih senang kan???.

    Kenderaan berenjin pula mendapat tenaga dari pembakaran bahan api seperti petrol dan diesel. Pembakaran bahan api berlaku dalam enjin. Pada masa kini terdapat 2 jenis enjin, iaitu 2 lejang(two stroke) atau 4 lejang(four stroke).

    Enjin 2 lejang mempunyai 2 lejang iaitu lejang ke atas dan lejang ke bawah.

    Enjin 4 lejang pula mempunyai lejang Aruhan, Mampatan Kuasa dan Ekzos. Keempat-empat lejang ini mempunyai gabungan kedudukan omboh dan injap-injap yang berbeza seperti ditunjukkan dalam jadual dibawah.

    LEJANG

    KEDUDUKAN OMBOH (PISTON)

    KEDUDUKAN INJAP MASUK

    KEDUDUKAN INJAP EKZOS

    ARUHAN

    turun

    terbuka

    tertutup

    MAMPATAN

    naik

    tertutup

    tertutup

    KUASA

    turun

    tertutup

    tertutup

    EKZOS

    naik

    tertutup

    terbuka

    Walaupun petrol dan diesel boleh digunakan sebagai bahan api, enjin yang menggunakan bahan api ini adalah berbeza.

     

    ENJIN PETROL 4 LEJANG

    ENJIN DIESEL 4 LEJANG

    STRUKTUR

    mempunyai palam pencucuh sebagai sumber bunga api.

    mempunyai pemancit.

    PEMBAKARAN

    lebih efisien

    kurang efisien

    PENGHASILAN JELAGA

    kurang

    lebih berjelaga

    PENGGUNAAN

    kenderaan kecil seperti motosikal dan kereta

    kenderaan berat seperti lori dan bas

    Enjin petrol 2 lejang dan 4 lejang juga berbeza sedikit.

     

    ENJIN PETROL 2 LEJANG

    ENJIN PETROL 4 LEJANG

    INJAP

    injap tidak berasingan

    injap berasingan

    PEMBAKARAN

    tidak efisien

    efisien

    SAIZ

    kecil

    besar

    PENGGUNAAN

    pam air atau pemotong rumput (bush cutter)

    kereta dan motosikal

    Pergerakan omboh ke bawah dan ke atas akan memutarkan aci engkol. Gear yang menyambungkan aci pacu (drive shaft) membenarkan aci pacu berputar. Putaran aci pacu menyebabkan gandar yang berhubung dengan roda berputar dan menghasilkan gerakan ke hadapan.

    3. APA ITU LAJU, HALAJU DAN PECUTAN

    Laju ialah jarak pergerakan sesuatu dalam masa tertentu. Unitnya ialah meter per saat (ms-1). Halaju pula berbeza sedikit dengan laju kerana ia mempunyai unsur arah. Pecutan pula ialah kadar perubahan laju yang disukat dalam unit meter per saat per saat (ms-2). Bagi sesebuah kereta, laju boleh dibaca dengan menggunakan "speedometer"..

    Kita boleh mengira pecutan sesuatu objek bergerak jika kita tahu laju awal dan laju akhir.

     pecutan=(laju akhir - laju awal)/masa perubahan laju

    Jika sebuah kereta bergerak dari keadaan pegun (0 ms-1) sehingga ke laju 20 ms-1 dalam masa 5s, maka pecutan ialah :-

    pecutan = (20-0)/5

    Pecutan = 4 ms-2

    4. MOMENTUM

    Momentum ialah jisim sesuatu benda bergerak darab halajunya. Sebagai contoh, sebuah kenderaan yang berjisim 100 kg bergerak dengan kelajuan 10ms-1. Momentumnya ialah :-

    100 x 10 = 1000 kgms-1

    Saintis telah menyatakan satu prinsip yang menarik berkaitan momentum. "Prinsip Keabadian Momentum" menyatakan bahawa jumlah momentum 2 objek yang bergerak adalah dikekalkan sehinggalah ia diganggu oleh daya dari luar.

    Penemuan konsep momentum mempunyai kesan yang mendalam terhadap kehidupan manusia. Dalam sesuatu perlanggaran kereta, penumpang yang lebih berat (berjisim tinggi) akan mengalami kecederaan yang teruk. Reka bentuk bampar kereta yang senang menyerap hentakan telah menyelamatkan banyak nyawa. Walau bagaimanapun kita hendaklah berhati-hati supaya kemalangan tidak berlaku.

    5. TEKANAN

    Tekanan ditakrifkan sebagai daya dibahagi luas.

    Tekanan = Daya/luas (Nm-2)

    Tekanan boleh dikurangkan jika kita menambah luas permukaan kasut apabila berjalan dalam lumpur. Ini boleh mengelakkan kita dari terbenam dalam lumpur.

    Tekanan juga boleh berlaku dalam cecair. Penggunaan tekanan dalam bendalir menolong dalam operasi sistem hidraulik.

    6. SISTEM HIDRAULIK

    Apabila sesuatu tekanan dikenakan keatas bendalir, tekanan tersebut akan dipindahkan sama rata dalam bendalir tersebut. Konsep digunakan dalam sistem hidraulik.

    Tekanan yang dikenakan keatas omboh kecil akan dipindahkan ke omboh besar. Tekanan yang dipindahkan ke omboh besar ini digunakan untuk menggerakkan beban yang besar. Sistem hidraulik digunakan dalam jek hidraulik (digunakan untuk mengangkat lori bila tayar rosak). Selain itu ia juga digunakan dalam sistem brek lori.

    7. GERAKAN DI AIR

    Kapal, kapal selam dan hoverkraf merupakan kenderaan di air. Setiap kenderaan ini mempunyai prinsip gerakannya yang tersendiri.

    Kapal digerakkan oleh bebaling yang diputarkan oleh enjin. Bebaling (propeller) menolak air kebelakang untuk menghasilkan momentum yang menolak kapal ke hadapan.

    Hoverkraf pula mempunyai karung yang memerangkap udara hasil tolakan enjin. Udara yang terperangkap dalam karung ini mengurangkan seretan (seolah-olah hoverkraf itu terapung). Kipas menolak udara ke belakang dan menghasilkan "daya tujah" ke hadapan.

    Oleh kerana pergerakan di air menghasilkan daya geseran yang tinggi maka kenderaan air telah direka supaya mempunyai bentuk "larus" (streamline). Bentuk ini menyerupai bentuk ikan.

    Terdapat seorang ahli sains bernama Archimedes yang suka mengkaji sifat bahan di dalam air. Beliau telah menemui beberapa prinsip yang penting. "Prinsip Archimedes" menyatakan bahawa bila satu benda direndam dalam air, daya tujah keatas adalah sama dengan berat bendalir yang tersesar keluar. Prinsip ini adalah merupakan asas pergerakan tenggelam dan timbulnya kapal selam.

    Apabila air dimasukkan ke dalam tangki balast, kapal selam akan tenggelam. Bila air dipam keluar dari tangki balast ini, kapal selam akan timbul.

    8. KENDERAAN UDARA

    Kapal terbang, roket dan helikopter merupakan kenderaan udara.

    Kapal terbang mempunyai enjin jet yang menolak udara pada kelajuan tinggi ke belakang. ini menyebabkan momentum yang akan menolak kapal terbang ke hadapan pada kelajuan yang amat tinggi.

    Daya angkat kapal terbang adalah disebabkan struktur sayap yang dikenali sebagai "aerofoil". Aerofoil, laju udara di atas lebih
tinggi menghasilkan kawasan bertekanan rendahPergerakan udara yang amat tinggi di atas sayap kapal terbang menghasilkan satu kawasan tekanan rendah. Tekanan tinggi dari bawah sayap menolak sayap ke atas untuk menghasilkan satu daya angkat. Prinsip ini dikenali sebagai prinsip "Bernoulli".

    Roket merupakan kenderaan udara dan angkasa yang menggunakan cecair oksigen dan cecair hidrogen sebagai sumber bahan api. Pembakaran dua bahan ini menghasilkan gas panas yang tertolak ke bawah pada kelajuan tinggi. Momentum yang terhasil menolak roket ke atas. Sumber oksigen diperlukan kerana ruang angkasa tiada oksigen yang boleh digunakan untuk pembakaran.

    BUKU_PELAJAR © 2014